Zasady zarządzania mieniem państwowym
Podstawa prawna

Obowiązująca od dnia 1 stycznia 2017 roku ustawa z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym wprowadza nowy model nadzoru właścicielskiego, ukierunkowany na efektywne gospodarowanie posiadanymi przez państwo aktywami oraz podnoszenie jakości zarządzania spółkami z udziałem Skarbu Państwa. 

Podstawowe akty prawne regulujące kwestie związane z nadzorem właścicielskim:


  • Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks Spółek Handlowych (Dz.U. z 2016, poz. 1578 z późn. zm.),
  • Ustawa z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 2259 z późn. zm.),
  • Ustawa z dnia 16 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o zasadach zarządzania mieniem państwowym (Dz. U. z 2016 r.,  poz. 2260),
  • Ustawa z dnia 9 czerwca 2016 r. o zasadach kształtowania wynagrodzeń osób kierujących niektórymi spółkami (Dz. U. z 2016 r., poz. 1202 z późn. zm.),
  • Ustawa z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i niektórych uprawnieniach pracowników (Dz.U. 2017 poz. 1055 t.j.),
  • Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2017 r.  w sprawie wykazu spółek, w których prawa z akcji Skarbu Państwa wykonują inni niż Prezes Rady Ministrów członkowie Rady Ministrów, pełnomocnicy Rządu lub państwowe osoby prawne (Dz. U. z 2017 r., poz. 10 z późn. zm.),
  • Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 2017 r. w sprawie wykazu spółek o istotnym znaczeniu dla gospodarki państwa (Dz. U. z 2017 r., poz. 95).
Podział kompetencji właścicielskich

Kompetencje właścicielskie w odniesieniu do spółek z udziałem Skarbu Państwa wykonuje Prezes Rady Ministrów, który ma możliwość delegowania uprawnień do wykonywania praw z akcji na innego członka Rady Ministrów, pełnomocnika rządu lub inny podmiot.  

Delegowanie uprawnień przez Prezesa Rady Ministrów dokonywane jest w formie pisemnej, zgodnie z podziałem branżowym dokonanym w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2017 r. w sprawie wykazu spółek, w których prawa z akcji Skarbu Państwa wykonują inni niż Prezes Rady Ministrów członkowie Rady Ministrów, pełnomocnicy Rządu lub państwowe osoby prawne (Dz. U. z 2017 r., poz. 10 z późn. zm.).


Upoważnienie Prezesa Rady Ministrów może objąć następujące uprawnienia:


  • wykonywanie praw z akcji/udziałów należących do Skarbu Państwa, łącznie z wynikającymi z nich prawami osobistymi, o ile przepisy odrębne nie stanowią inaczej,
  • wykonywanie uprawnień z udziałów należących do Skarbu Państwa na zgromadzeniu wspólników w sprawach powoływania i odwoływania członka zarządu uchwałą wspólników chyba że umowa spółki stanowi inaczej,
  • wykonywanie uprawnień z akcji należących do Skarbu Państwa na walnym zgromadzeniu w sprawach, dot.: odwoływania lub zawieszania w czynnościach członka zarządu przez walne zgromadzenie oraz jego powoływania gdy statut tak stanowi,
  • składanie w imieniu Skarbu Państwa oświadczenia woli o objęciu akcji/udziałów.


Prezes Rady Ministrów w każdym momencie ma prawo zwołać lub żądać zwołania walnego zgromadzenia/ zgromadzenia wspólników i umieszczenia określonych spraw w porządku obrad tego zgromadzenia.


Do wyłącznych kompetencji Prezesa Rady Ministrów należy składanie w imieniu Skarbu Państwa oświadczenia woli o utworzeniu spółki lub przystąpieniu do spółki.

Koordynacja polityki właścicielskiej

Prezes Rady Ministrów koordynuje politykę właścicielską państwa i dąży do zapewnienia jednolitego sposobu wykonywania praw z akcji należących do Skarbu Państwa, w przypadku ich przekazania innym podmiotom. 

W celu koordynacji wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa w spółkach, Prezes Rady Ministrów może określać zasady nadzoru właścicielskiego oraz dobre praktyki, którymi kieruje się Skarb Państwa jako akcjonariusz, w szczególności w zakresie społecznej odpowiedzialności biznesu, polityki dywidendowej, sponsoringu i kształtowania wynagrodzeń.

 

Obowiązujące dokumenty wydane przez Prezesa Rady Ministrów:

 

  • Zasady nadzoru właścicielskiego nad spółkami z udziałem Skarbu Państwa,
  • Kierunki polityki właścicielskiej w zakresie zbywania akcji/udziałów należących do Skarbu Państwa,
  • Wytyczne dotyczące procedury wyboru i współpracy z firmą audytorską badającą roczne sprawozdanie finansowe spółki z udziałem Skarbu Państwa,
  • Wytyczne dla spółek z udziałem Skarbu Państwa sporządzających sprawozdanie finansowe za rok 2017.

 

Pliki do pobrania.

 

Spółki o istotnym znaczeniu

Wyodrębniona została grupa spółek o istotnym znaczeniu dla gospodarki państwa, która podlega szczególnemu nadzorowi Prezesa Rady Ministrów. Prezes Rady Ministrów m.in. zatwierdza instrukcje dotyczące sposobu wykonywania prawa głosu na Walnym Zgromadzeniu / Zgromadzeniu Wspólników tych spółek. 

Za spółkę o istotnym znaczeniu dla gospodarki państwa może być uznana spółka prowadząca działalność gospodarczą  m.in. w sektorze paliwowym, energetycznym, górnictwa i wydobycia, telekomunikacji, finansów i ubezpieczeń oraz informacji
i komunikacji.


Prezes Rady Ministrów w Rozporządzeniu z dnia 13 stycznia 2017 r. określił wykaz spółek o istotnym znaczeniu dla gospodarki państwa (Dz. U. z 2017 r., poz. 95).


W spółkach o istotnym znaczeniu dla gospodarki państwa Prezes Rady Ministrów zatwierdza instrukcje dotyczące sposobu wykonywania prawa głosu na walnym zgromadzeniu / zgromadzeniu wspólników.


Akcje/udziały należące do Skarbu Państwa w ww. spółkach co do zasady podlegają zakazowi zbycia. Nie mogą być także przedmiotem darowizny na rzecz jednostki samorządu terytorialnego lub związku jednostek samorządu terytorialnego.


Ponadto kandydaci na członków organów nadzorczych spółek o istotnym znaczeniu dla gospodarki państwa muszą spełnić dodatkowe wymogi, tj. posiadanie wiedzy lub doświadczenia zawodowego w zakresie zarządzania działalnością przedsiębiorstw, nadzoru nad działalnością organów zarządzających przedsiębiorców, doradztwa gospodarczego lub specyfiki funkcjonowania rynku objętego przedmiotem działalności spółek o istotnym znaczeniu dla gospodarki państwa.  

Rada do spraw spółek z udziałem Skarbu Państwa i państwowych osób prawnych
Egzaminy dla kandydatów na członków organów nadzorczych