Zasady zarządzania mieniem państwowym
Podstawa prawna

Obowiązująca od dnia 1 stycznia 2017 roku ustawa z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym wprowadza model nadzoru właścicielskiego, ukierunkowany na efektywne gospodarowanie posiadanymi przez państwo aktywami oraz podnoszenie jakości zarządzania spółkami z udziałem Skarbu Państwa.

Podstawowe akty prawne regulujące kwestie związane z nadzorem właścicielskim:

 

 

  • Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 505, z późn zm.),
  • Ustawa z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 1302, z późn. zm.),
  • Ustawa z dnia 16 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o zasadach zarządzania mieniem państwowym (Dz. U. z 2016 r. poz. 2260, z późn. zm.),
  • Ustawa z dnia 9 czerwca 2016 r. o zasadach kształtowania wynagrodzeń osób kierujących niektórymi spółkami (Dz. U. z 2019 r. poz. 1885, z późn. zm.),
  • Ustawa z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i niektórych uprawnieniach pracowników (Dz. U. z 2019 r. poz. 2181, z późn. zm.),
  • Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 marca 2020 r. w sprawie wykazu spółek, w których prawa z akcji Skarbu Państwa wykonuje Prezes Rady Ministrów lub inni członkowie Rady Ministrów, pełnomocnicy Rządu lub państwowe osoby prawne, w tym jednoosobowe spółki Skarbu Państwa (Dz. U. poz. 513),
  • Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 2017 r. w sprawie wykazu spółek o istotnym znaczeniu dla gospodarki państwa (Dz. U. z 2017 r. poz. 95).
Podział kompetencji właścicielskich

Kompetencje właścicielskie w odniesieniu do spółek z udziałem Skarbu Państwa wykonuje minister właściwy do spraw aktywów państwowych. Rada Ministrów, na wniosek ministra właściwego do spraw aktywów państwowych, może przekazać uprawnienia do wykonywania praw z akcji Prezesowi Rady Ministrów, innemu członkowi Rady Ministrów, pełnomocnikowi Rządu lub państwowej osobie prawnej, w tym jednoosobowej spółce Skarbu Państwa.    

Przekazanie uprawnień przez Radę Ministrów nastąpiło na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 marca 2020 r. w sprawie wykazu spółek, w których prawa z akcji Skarbu Państwa wykonuje Prezes Rady Ministrów lub inni członkowie Rady Ministrów, pełnomocnicy Rządu lub państwowe osoby prawne, w tym jednoosobowe spółki Skarbu Państwa (Dz. U. poz. 513).

 

 

Rada Ministrów może przekazać następujące uprawnienia:

 

 

 

 

  • wykonywanie praw z akcji/udziałów należących do Skarbu Państwa, łącznie z wynikającymi z nich prawami osobistymi albo indywidualnymi, o ile przepisy odrębne nie stanowią inaczej,
  • składanie w imieniu Skarbu Państwa oświadczenia woli o objęciu lub nabyciu akcji/udziałów.

 

 

 

 

W przypadku przekazania uprawnień, o którym mowa powyżej, minister właściwy do spraw aktywów państwowych ma prawo do zwołania lub żądania zwołania walnego zgromadzenia/zgromadzenia wspólników i umieszczenia określonych spraw w porządku obrad tego zgromadzenia.

 

 

 

 

Do wyłącznych kompetencji ministra właściwego do spraw aktywów państwowych należy składanie w imieniu Skarbu Państwa oświadczenia woli o utworzeniu spółki lub przystąpieniu do spółki.

 

 

Koordynacja polityki właścicielskiej

Prezes Rady Ministrów koordynuje wykonywanie uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa w spółkach i dąży do zapewnienia jednolitego sposobu wykonywania praw z akcji należących do Skarbu Państwa. 

W celu koordynacji wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa w spółkach, Prezes Rady Ministrów może określać zasady nadzoru właścicielskiego oraz dobre praktyki, w szczególności w zakresie kształtowania wynagrodzeń członków organów, skierowane do podmiotów uprawnionych do wykonywania praw z akcji/udziałów należących do Skarbu Państwa. Prezes Rady Ministrów może również określać dobre praktyki w szczególności w zakresie ładu korporacyjnego,  społecznej odpowiedzialności biznesu oraz  sponsoringu, skierowane do spółek z udziałem Skarbu Państwa.

 

Dokumenty wydane przez Prezesa Rady Ministrów:

  • Zasady nadzoru właścicielskiego nad spółkami z udziałem Skarbu Państwa,
  • Kierunki polityki właścicielskiej w zakresie zbywania akcji/udziałów należących do Skarbu Państwa,
  • Wytyczne dotyczące procedury wyboru i współpracy z firmą audytorską badającą roczne sprawozdanie finansowe spółki z udziałem Skarbu Państwa,
  • Wytyczne dla spółek z udziałem Skarbu Państwa sporządzających sprawozdanie finansowe za rok 2017,
  • Wytyczne dla spółek z udziałem Skarbu Państwa sporządzających sprawozdanie finansowe za rok 2018.

 

Pliki do pobrania.

 

Spółki o istotnym znaczeniu

Wyodrębniona została grupa spółek o istotnym znaczeniu dla gospodarki państwa. Za spółkę o istotnym znaczeniu dla gospodarki państwa może być uznana spółka prowadząca działalność gospodarczą  m.in. w sektorze paliwowym, energetycznym, górnictwa i wydobycia, telekomunikacji, finansów i ubezpieczeń oraz informacji i komunikacji. 

Prezes Rady Ministrów w rozporządzeniu z dnia 13 stycznia 2017 r. określił wykaz spółek o istotnym znaczeniu dla gospodarki państwa.

 

Kandydaci na członków organów nadzorczych spółek o istotnym znaczeniu dla gospodarki państwa muszą spełnić dodatkowe wymogi, tj. posiadanie wiedzy lub doświadczenia zawodowego w zakresie zarządzania działalnością przedsiębiorstw, nadzoru nad działalnością organów zarządzających przedsiębiorców, doradztwa gospodarczego lub specyfiki funkcjonowania rynku objętego przedmiotem działalności spółek o istotnym znaczeniu dla gospodarki państwa.

Rada do spraw spółek z udziałem Skarbu Państwa i państwowych osób prawnych
Egzaminy dla kandydatów na członków organów nadzorczych